Bóng phạt đền bật ra, khi nào người sút được đá bồi?
Sau cú đá phạt đền, người sút không thể tự đá bồi nếu bóng chỉ bật ra từ cột dọc hoặc xà ngang rồi quay trở lại với họ. Nhưng nếu thủ môn chạm bóng trước—chẳng hạn cản phá khiến bóng bật ra—thì bóng đã chạm một cầu thủ khác và người sút có thể tiếp tục pha bóng theo luật. Điểm phân biệt không phải bóng đã đổi hướng hay chưa, mà là liệu một cầu thủ khác có thực sự chạm bóng hay không.
Điểm chính
- Sau khi đá phạt đền, người sút phải chờ bóng chạm một cầu thủ khác trước khi tự chạm lần nữa.
- Cột dọc và xà ngang không phải cầu thủ; bóng bật từ khung thành không tự xóa hạn chế chạm lần hai.
- Nếu thủ môn chạm bóng, người sút có thể tranh bóng bật ra vì đã có một cầu thủ khác chạm bóng.
- Cần phân biệt pha bóng còn tiếp diễn với quả phạt đền được đá lại do lỗi của thủ môn hoặc cầu thủ khác.
Vì sao cú bật từ khung thành không mở lại quyền chạm bóng?
Luật 14 đặt một giới hạn đơn giản sau khi đá phạt đền: cầu thủ thực hiện quả đá không được chạm bóng lần nữa cho tới khi bóng đã chạm một cầu thủ khác. Quy tắc này áp dụng dù bóng đi thẳng vào lưới, bị thủ môn cản, hay bật trở lại khu vực chơi. Khung thành là thiết bị của sân, không phải một cầu thủ; vì vậy cú bật từ cột dọc hoặc xà ngang không được tính như một lần chạm của đối thủ. [1]
Hãy hình dung bóng đập vào cột dọc, lăn dọc theo vạch cầu môn rồi bật ra phía trước. Nếu người sút chạy tới và đá tiếp trước khi thủ môn, hậu vệ hoặc cầu thủ khác chạm bóng, họ đã chạm lần hai quá sớm. Trọng tài dừng pha bóng và trao quả phạt gián tiếp cho đội phòng ngự. Tốc độ bóng đổi hướng hoặc việc bóng rời khỏi khu vực cầu môn không thay đổi thứ tự chạm bóng.
Tình huống tương tự xảy ra khi bóng đập xà ngang và rơi trở lại sân. Người sút có thể nghĩ cú sút đầu đã kết thúc vì bóng chạm vật cản, nhưng luật không xem khung thành là một người chơi. Chỉ khi bóng chạm thủ môn hoặc một cầu thủ khác, điều kiện mới được đáp ứng. Nếu bóng bật qua vạch cầu môn và ra ngoài sân, quả phạt đền kết thúc theo quy tắc bóng ra ngoài; người sút không thể kéo bóng trở lại để tiếp tục. Cần đọc sự kiện theo đúng thứ tự và vị trí của bóng, thay vì coi mọi cú bật lại đều giống nhau.
Thủ môn chạm bóng làm thay đổi tình huống thế nào?
Nếu thủ môn chạm tay hoặc cơ thể vào cú sút nhưng không giữ được bóng, cú chạm đó là lần chạm của một cầu thủ khác. Người sút khi ấy có thể đá bóng bật ra hoặc chuyền cho đồng đội, miễn là bóng còn trong cuộc và không phát sinh lỗi khác. Ví dụ, thủ môn đẩy cú sút ra trước mặt, bóng rơi xuống và người sút lập tức đá bồi: giới hạn chạm lần hai đã được tháo gỡ bởi pha cản phá của thủ môn. Luật không yêu cầu bóng phải rời khỏi vòng cấm hay phải chạm một cầu thủ đội phòng ngự khác sau thủ môn. [1]
Việc chạm bóng có thể rất nhỏ và khó thấy trên góc máy xa. Thủ môn có thể chạm đầu ngón tay khiến bóng đổi hướng nhẹ; nếu thực sự có tiếp xúc, đó vẫn là một lần chạm cầu thủ. Trọng tài hoặc trợ lý trọng tài cần xác định bóng bật từ cột dọc trực tiếp hay đã đi qua tay thủ môn trên đường bay. Góc quay chậm có thể giúp khán giả nhận ra tiếp xúc, nhưng kết luận phải dựa vào bằng chứng hình ảnh đủ rõ và quy trình xét lại hợp lệ của giải đấu.
Nếu thủ môn bắt dính bóng, người sút đương nhiên không còn cơ hội đá bồi trong pha đó, vì thủ môn đang kiểm soát bóng. Nếu thủ môn đẩy bóng ra và đồng đội của người sút chạm trước người sút, điều kiện “một cầu thủ khác” cũng đã được đáp ứng. Ngược lại, bóng chạm cột rồi đi thẳng tới người sút mà không có một cầu thủ nào tiếp xúc thì không được đá bồi. Những tình huống này nghe gần giống nhau trên khán đài, nhưng thứ tự chạm là dữ kiện quyết định.
Đá bồi khác với việc đá lại quả phạt đền
Một quả phạt đền bị đá lại là tình huống trọng tài cho thực hiện lại cú đá ban đầu vì có lỗi theo Luật 14, chẳng hạn lỗi của thủ môn có ảnh hưởng đến kết quả và cú đá không thành bàn. Đá bồi là pha bóng tiếp diễn sau một cú đá hợp lệ, khi bóng vẫn trong sân và đã chạm người khác trước khi người sút chạm lần nữa. Hai quyết định này có căn cứ khác nhau: một bên xem xét vi phạm trong thời điểm thực hiện quả phạt đền, bên kia xem thứ tự chạm bóng sau cú đá. [1]
Nếu thủ môn vi phạm vị trí nhưng bóng vẫn vào lưới, luật có thể công nhận bàn thắng thay vì cho đá lại; còn nếu cú sút bị cản và lỗi của thủ môn ảnh hưởng đến người sút, quả đá có thể được thực hiện lại. Đây là câu hỏi về lỗi thủ môn trong pha thực hiện, không phải câu hỏi bóng bật từ đâu. Người xem thường chỉ thấy cú sút bị cản và pha đá bồi tiếp sau đó, nhưng trước khi quyết định, trọng tài có thể phải xử lý lỗi xảy ra trước hoặc tại cú đá.
Trọng tài cũng cần xem liệu người sút có vô tình chạm bóng hai lần ngay trong cú đá hay không. Nếu hai chân cùng tiếp xúc đồng thời hoặc chân không đá chạm bóng ngay sau cú đá, luật có cách xử lý riêng và kết quả có thể là đá lại hoặc phạt gián tiếp tùy bóng vào lưới hay không. Đó không phải là pha đá bồi sau khi bóng bật ra. Phân biệt “chạm hai lần trong động tác sút” với “chạy theo bóng để đá lần hai” giúp giải thích đúng quyết định. [1]
Cách phân tích một pha bóng bật lại
Khi xem lại video, hãy xác định bốn mốc: người sút đá bóng; bóng có chạm thủ môn hay cầu thủ khác không; nếu chưa, bóng chỉ chạm cột hoặc xà; và người nào chạm tiếp theo. Nếu một cầu thủ khác chạm trước người sút, hạn chế lần chạm thứ hai đã được giải quyết. Nếu khung thành là vật duy nhất chạm bóng rồi người sút chơi tiếp, trọng tài có cơ sở thổi phạt gián tiếp. Nếu bóng đã ra ngoài sân hoặc trọng tài dừng vì vi phạm, pha bóng đã kết thúc và không còn tình huống đá bồi.
Không phải mọi pha bóng bật từ thủ môn đều đảm bảo bàn thắng hay cơ hội rõ ràng. Hậu vệ có thể phá bóng sau cú cản phá, người sút có thể đứng ngoài vị trí thuận lợi, hoặc trọng tài có thể thổi còi vì một lỗi khác. Quy tắc chạm lần hai chỉ trả lời ai được phép chạm tiếp theo; nó không tự quyết định bàn thắng, lỗi việt vị của đồng đội, lỗi va chạm hay tình trạng kiểm soát bóng của thủ môn. Mỗi sự kiện cần được phân tích theo luật tương ứng.
Khi theo dõi các trận bóng đá trực tiếp tại KLIVE, người xem có thể tập trung vào một câu hỏi cụ thể: bóng đã chạm người nào sau cú đá? Nếu hình ảnh cho thấy bóng đổi hướng nhẹ trước khi đập cột, cần xem liệu thủ môn có chạm vào bóng hay không. Nếu không có tiếp xúc cầu thủ nào khác, cú bật từ khung thành không đủ để người sút tự đá lần nữa. Cách đọc theo thứ tự chạm giúp tránh nhầm lẫn giữa một pha cứu thua, một cú bật cột và quyết định cho đá lại.
Nguồn tham khảo
Câu hỏi thường gặp
Người sút có được đá bồi sau khi bóng đập cột dọc không?
Không, nếu bóng chỉ bật từ cột dọc và chưa chạm cầu thủ khác. Người sút phải chờ thủ môn hoặc một cầu thủ khác chạm bóng trước.
Nếu thủ môn chạm bóng rồi bóng bật ra thì sao?
Người sút có thể tiếp tục chơi bóng vì thủ môn là một cầu thủ khác đã chạm bóng. Pha bóng vẫn phải tuân theo các luật khác áp dụng tại thời điểm đó.
Bóng chạm xà ngang có được tính là chạm của cầu thủ khác không?
Không. Cột dọc và xà ngang là bộ phận của khung thành, không phải cầu thủ; cú bật đó không xóa hạn chế chạm lần hai của người sút.
Đá bồi có phải là đá lại quả phạt đền không?
Không. Đá bồi là pha bóng tiếp diễn sau một cú đá hợp lệ và đủ điều kiện chạm bóng; đá lại là quyết định xử lý một lỗi theo Luật 14.